ลักข์ฟังมาเล่า : มะเร็งตับ

จิบกาแฟยามสาย สไตล์ลักข์เล่า

วิทยากรบรรยายในงานเสวนาของชมรมฯ เดือนกรกฎาคม 2561 รศ. นพ.บุญชู  ศิริจินดากุล

เรื่อง     “มะเร็งตับ”

การบรรยายครั้งนี้อาจารย์มาพูดเรื่องมะเร็งตับ โดยจะเน้นสาเหตุของมะเร็งตับที่มาจากความอ้วน เพราะมะเร็งตับมีหลายแบบ

ในตับของคนเรามีทั้งเซลตับ เซลเส้นเลือด เซลท่อน้ำดี และเซลอื่นๆ อีกเป็นจนวนมาก การที่ตับของเรามีหลายๆ เซลล์นี้ทำให้มีโอกาสที่จะพัฒนากลายเป็นมะเร็งได้ทั้งหมด

ตับเป็นอวัยวะที่ช่วยในการเผาผลาญอาหารในกระบวนการของร่างกาย และรับเลือดทั้งหมดมาทางระบบทางเดินอาหาร ไม่ว่าจะเป็นลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ ม้าม ตับอ่อน ดังนั้นมะเร็งในช่องท้องเองก็ชอบกระจายตัวมาที่ตับ ทะเร็งเต้านม มะเร็งปอดก็ชอบกระจายตัวมาที่ตับ เพราะฉะนั้นมะเร็งที่พบมากที่สุดที่ตับคือ มะเร็งที่แพร่กระจายมาจากอวัยวะอื่นมาที่ตับ ซึ่งเรียกว่ามะเร็งทุติยภูมิคือเป็นการแพร่กระจายมาจากอวัยวะอื่นมาที่เซลตับ

ในวันนี้อาจารย์จะเน้นบรรยายเกี่ยวกับมะเร็งตับ ที่เกิดจากเซลตับเอง ที่เรียกว่ามะเร็งปฐมภูมิ  ตับคนเรากว่าที่จะเป็นมะเร็งได้ต้องมีภาวะตับแข็ง ตับแข็งไม่ใช่เนื้อของตับแข็ง แต่ตับแข็งในทางการแพทย์คือ การมีอาการบาดเจ็บที่ตับจนกระทั่งกระบวนการทางร่างกายมีการซ่อมแซมที่ตัวตับ จนเนื้อตับกลายเป็นตะปุ่มตะป่ำเหมือนหนังคางคกและภาวะตับแข็งนี้เป็นบ่อเกิดของมะเร็งตับ

ตับ

ตับอยู่ตรงไหนในร่างกาย? ตับอยู่ตรงชายโครงด้านขวาด้านบนใต้ราวนมของเราลงมา ด้านขวาของเราเป็นตับ ด้านซ้ายจะเป็นกระเพาะอาหาร สภาพตับของคนเราก็เหมือนตับหมู ควรมีสีชมพูแดง และมีผิวที่เรียบ ขอบคมเป็นสภาพตับที่มีคุณภาพดี

สมาชิกชมรมเบาหวานที่อยู่ในวัยผู้สูงอายุ หากท่านใดมีอาการจุก เสียด แน่นท้อง บริเวณชายโครงด้านขวา ไปหาหมอแล้วถ้าหากหมอไม่ตรวจโดยละเอียด แล้ววินิจฉัยว่าเป็นโรคกระเพาะอาหารอาจารย์แนะนำให้เปลี่ยนหมอเพราะวัยนี้เป็นโรคกรเพาะยากแล้ว  แต่มีโอกาสที่จะเป็นมะเร็งตับได้ หากไม่รู้ว่าเป็นมะเร็งปล่อยไว้ไม่ได้รับการรักษา ถึงขั้นมีอาการตาเหลืองก็เป็นหนักมากแล้ว

ปัจจัยเสี่ยงในการเป็นมะเร็งตับ

  1. การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี คนเชื้อสายจีนติดเชื้อไวรัสบีสูงที่สุดในโลก คนยุโรป อเมริกา ญี่ปุ่นจะเป็นเชื้อไวรัสซี
  2. คนอ้วน คนตัวเล็กพุงป่องมีไขมันในช่องท้องเยอะ หากก้มมองไม่เห็นหัวแม่เท้าตัวเองจัดว่าอ้วน และคนที่เป็นเบาหวานในชนิดที่ใช้ยากิน
  3. กินเชื้อรา Aflatoxin ที่พบมากในพริกป่น ถั่วลิสง ซึ่งต้องกินเป็นกระสอบถึงเป็น
  4. โรคทางพันธุกรรม Alpha 1-antitrypsin ที่พบได้น้อยในเมืองไทย
  5. การดื่มสุรา จนตับพังเป็นตับแข็ง

อุบัติการณ์ของความอ้วน ปัจจุบันโรคอ้วนเป็นปัญหาทุพโภชนาการที่พบมากที่สุดในโลก ข้อมูลองค์การอนามัยโลกในปี 2557 พบว่าร้อยละ 39 ของผู้ใหญ่ในโลกนี้มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน

ผลกระทบของโรคอ้วนต่อสุขภาพ เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคของระบบต่างๆ มากมาย ระบบหลอดเลือดและหัวใจ เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจและสมอง ภาวะหัวใจล้มเหลว ความดันโลหิตสูง ระบบทางเดินหายใจ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ(นอนกรน) คนอ้วนจะหลับง่ายแต่ตื่นมาแล้วไม่สดชื่นเนื่องจากการนอนกรนทำให้สมองขาดอากาศ มีออกซิเจนในสมองต่ำ ตื่นมาจะมึนงงเวียนหัวเพราะคุณภาพการนอนที่ไม่ดี ระบบทางเดินอาหาร เช่น นิ่วในถุงน้ำดี โรคกรดไหลย้อน ไขมันเกาะตับ ระบบต่อมไร้ท่อและนรีเวช เช่น เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ประจำเดือนไม่สม่ำเสมอ ระบบข้อและกล้ามเนื้อ เช่น ข้อเสื่อม เก๊าท์ เพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง เนื่องจากไขมันเช่น เต้านม มดลูก/ปากมดลูก (เหตุผลที่ผู้หญิงอ้วนมีโอกาสเป็นมะเร็งเพิ่มขึ้นเพราะไขมันที่เยอะๆ จะเปลี่ยนไปเป็นฮอร์โมนเพศ โดยเฉพาะผู้หญิงในวัยที่หมดประจำเดือนแล้วทำให้เกิดการกระตุ้นเซลที่ควรจะฝ่อตามวัยแล้วมาแบ่งตัวใหม่ทำให้กลายเป็นมะเร็ง) ลำไส้ใหญ่ ตับ ไต รวมไปถึงสุขภาพจิต เช่น รู้สึกเสียความมั่นใจในการเข้าสังคม ภาวะซึมเศร้าเป็นต้น

เหตุผลที่ทำให้คนอ้วนเป็นมะเร็งตับ

  1. คนอ้วนตะเกิดแบคทีเรียในลำไส้ซึ่งเกิดการผลิตสารที่ทำให้เกิดการอักเสบซึ่งจะไปกระตุ้นให้เกิดมะเร็ง
  2. คนอ้วนจะมีไขมันเยอะทำให้มีภาวะไขมันเกาะตับ จนเกิดการอักเสบของเซลตับที่ทำให้เป็นมะเร็งตับ
  3. คนเป็นเบาหวานที่ไม่ควบคุมปริมาณการกินของตัวเอง แต่ใช้วิธีเพิ่มปริมาณยาแทน การกินเยอะทำให้ร่างกายต้องผลิตฮอร์โมนอินซูลินที่มีฤทธิ์กดให้ระดับน้ำตาลลงออกมาเป็นจำนวนมาก ซึ่งฮอร์โมนอินซูลินมีฤทธิ์ในการกระตุ้นตับให้แบ่งตัวกลายเป็นมะเร็งตับซึ่งจะใช้เวลา 10-20 ปีในการก่อให้เกิดเป็นมะเร็ง คนไข้เบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ดีจึงมีโอกาสเป็นมะเร็งตับในอนาคตร่วมด้วย
  4. คนอ้วนจะมีภาวะไขมันในเลือดสูง ซึ่งจะกระตุ้นให้เป็นมะเร็งตับได้ด้วยเช่นกัน

ความอ้วนไม่ดี เราจึงควรช่วยรณรงค์ให้ตัวเรา สมาชิกในครอบครัว และคนรอบข้าง ไม่ให้อ้วน

มะเร็งตับมีอาการอะไรบ้าง? ส่วนใหญ่ไม่ค่อยมีอาการ, ถ้ามีอาการ อาการไม่ค่อยจำเพาะ เช่น อ่อนเพลีย, อาการของตับแข็ง, มะเร็งตับแตก คือ เนื้องอกปริ แตก เลือดออกในท้อง จะปวดท้องเฉียบพลัน รุนแรง ต้องไปรพ.ทันที

การรักษามะเร็ง วิธีที่ดีที่สุดคือ การผ่าตัด เพราะจะทำให้อัตราการอยู่รอดมากกว่า 5 ปีมีมากกว่า 70% แต่ถ้าผ่าตัดไม่ได้อัตราการอยู่รอดถึง 5 ปี มีประมาณ 30% การผ่าตัดขึ้นอยู่กับความแข็งแรงของร่างกายไม่เกี่ยวกับอายุ อายุสูงสุดที่อาจารย์เคยผ่าตัดตับคือ อายุ 93 ปี / กินยารักษาไวรัส / ลดน้ำหนัก / เน้นอาหารโปรตีน / ยา รักษามะเร็งตับ

จริงหรือไม่ การกินเนื้อสัตว์แล้วเป็นมะเร็ง? ไม่จริง เพราะทางการแพทย์ไม่เคยตรวจพบว่าการกินเนื้อสัตว์แล้วจะทำให้เกิดมะเร็ง แต่กรรมวิธีการปรุงอาหารที่เกิดไฮโดรคาร์บอน เช่น ปิ้ง ย่าง  ต่างหากที่ทำให้มีโอกาสเกิดโรคมะเร็ง และเซลมะเร็งไม่กินโปรตีน เซลมะเร็งกินน้ำตาล ยิ่งกินหวาน, กินคาร์โบไฮเดรตมากเท่าไหร่ต่างหากยิ่งทำให้เป็นมะเร็ง

คนสูงอายุเป็นคนที่ต้องการโปรตีนมากกว่าคนปกติเพราะคนวัยนี้เซลจะสลายเร็วกว่าวัยที่เด็กกว่า การที่ร่างกายจะสร้างเซลใหม่ได้ต้องมาจากโปรตีน คนปกติที่จะอยู่ดีมีสุขได้นั้นขึ้นอยู่กับมวลกล้ามเนื้อในร่างกาย คนที่มีมวลกล้ามเนื้อมากกว่าจะมีอายุยืนกว่าคนที่มีมวลกล้ามเนื้อน้อย และกล้ามเนื้อก็คือโปรตีน

คนอ้วนเกิดจากการกินเกินกว่าที่เราใช้ การลดความอ้วนจึงต้องลดปริมาณอาหารที่กินเป็นสำคัญ  การออกกำลังกายในวัยนี้จึงไม่ใช่เพื่อการลดน้ำหนักแต่เพื่อให้หัวใจแข็งแรง ผู้ที่ออกกำลังกายเพื่อลดน้ำหนักนั้น ต้องออกในระดับที่หนักพอ ออกให้ได้อย่างน้อย 300 นาทีต่อสัปดาห์ซึ่งไม่เหมาะกับวัยของสมาชิกชมรมเบาหวานแล้ว

ที่มา : จากบทความจิบกาแฟยามสาย สไตล์ลักข์เล่า ที่พิมพ์ลงในจดหมายข่าวของชมรมเบาหวาน รพ.จุฬาลงกรณ์ ฉบับที่ 166 เดือนสิงหาคม 2561

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s