(3) รู้เขา รู้เรา รู้โรคเบาหวาน โดย นพ.ธวัชชัย ภาสุรกุล

IMG_6158

ทำไมเบาหวานมีน้ำตาลในเลือดสูง

ความผิดปกติที่สำคัญในเบาหวานคือการมี “น้ำตาลในเลือดสูงเกินปกติ” (hyperglyce-mia) และนำไปสู่ภาวะ “น้ตาลเป็นพิษ” ที่ทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนต่างๆตามหลังมาอีกหลายอย่าง  ภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเกินปกติเกิดจากการที่ร่างกายขาดฮอร์โมนอินสุลิน หรือมีภาวะดื้อต่ออินสุลิน (insulin resistance คือมีอินสุลิน อาจสูงกว่าปกติด้วยซ้ำไป แต่ไม่สามารถออกฤทธิ์ได้เต็มที่ ทำให้ต้องการปริมาณอินสุลินมากขึ้น) หรือมีทั้งสองภาวะร่วมกัน

อินสุลินเป็น ฮอร์โมนชนิดหนึ่งสร้างที่ตับอ่อนของร่างกาย  ตับอ่อนเป็นอวัยวะที่อยู่หลังช่องท้อง มีลักษณะคล้ายโคนที่กว้างที่ส่วนหัวและเรียวเล็กไปยังส่วนหาง โดยวางขวางช่วงลำตัวด้านหลังระดับกระดูกสันหลังส่วนเอว (lumbar vertebrae) ข้อที่ 1 และ 2   ส่วนหัวจะอยู่บริเวณลำใส้เล็กส่วนต้นและพาดทางด้านหลังของกระเพาะอาหารไปทาง ซ้ายจนถึงม้าม  ภายในตับอ่อนมีเซลล์อยู่กลุ่มหนึ่งกระจัดกระจายอยู่ทั่วไป และมีหน้าที่ในการสร้างฮอร์โมน  เซลล์กลุ่มนี้เรียกว่า อิสเลทของแลงเกอร์แฮนส์ (islets of Langerhans) เซลล์ที่สร้างฮอร์โมนอินสุลินเป็นเซลล์ชนิดหนึ่งในกลุ่มของอิสเลทของแลงเกอร์แฮนส์ที่เรียกว่า เบต้าเซลล์ หรือบีเซลล์ นั่นเอง

อินสุลินเป็นฮอร์โมนที่สำคัญในการเผาผลาญอาหารของร่างกาย เป็นฮอร์โมนที่ทำหน้าที่ในการสังเคราะห์โปรทีนและไขมัน และเก็บสะสมพลังงานสำรองของร่างกายในรูปของกลัยโคเจน

พลังงาน ที่สำคัญของร่างกายคือกลูโคส  อินสุลินจึงมีหน้าที่ในการนำกลูโคสเข้าไปในเซลล์ของอวัยวะต่างๆหลายแห่ง เพื่อนำไปใช้เป็นพลังงานต่อไป  เมื่ออินสุลินไม่เพียงพอหรือออกฤทธิ์ได้ไม่ดี กลูโคสก็ถูกนำพาเข้าสู่เซลล์ได้ไม่หมด ก็จะมีกลูโคสไหลเวียนในกระแสเลือดมากขึ้น และเกิดการคั่งของกลูโคส ทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเกินปกติ (hyperglycemia)  นอกจากนี้ เซลล์ซึ่งขาดกลูโคสที่จะนำไปใช้เป็นพลังงานจะส่งสัญญาณไปที่ตับให้เร่งสร้าง กลูโคสจากสารที่สำรองไว้และปล่อยเข้าสู่กระแสเลือด น้ำตาลในเลือดก็ยิ่งสูงมากขึ้น

กล่าวได้ว่า การขาดอินสุลิน และ/หรือ ภาวะดื้อต่ออินสุลิน เป็นตัวสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเกินปกติและล้นออกมาในปัสสาวะ ให้ตรวจพบได้ว่า “เบาหวาน” โรคหรือภาวะผิดปกติใดที่ทำให้อินสุลินหลั่งได้น้อยลงหรือเกิดภาวะ ดื้อต่ออินสุลินก็ทำให้เกิดเบาหวานได้ทั้งนั้น

อินสุลินจึงเป็นตัวสำคัญที่ทำให้การเผาผลาญอาหารทั้งส่วนของคาร์โบฮัยเด รท โปรทีน และไขมันอยู่ในภาวะที่สมดุลย์ และรักษาระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ  ค่าน้ำตาลในเลือดจึงเป็นเสมือนดัชนีที่บ่งชี้ถึงความสมดุลย์ระหว่างปัจจัย ที่เพิ่มน้ำตาลในเลือดและปัจจัยที่ใช้น้ำตาลในเลือดโดยมีอินสุลินเป็นตัว สำคัญของกระบวนการดังกล่าว  แหล่งที่มาของน้ำตาลในเลือดคือ

ากการรับประทาน โดยเฉพาะอาหารกลุ่มคาร์โบฮัยเดรท เช่น น้ำตาล, ขนมหวาน, ผลไม้, แป้ง, เป็นต้น จะถูกย่อยเป็นกลูโคสแล้วดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด

ตับปล่อยกลูโคสเข้าสู่กระแสเลือด ตับเป็นโรงงานสำคัญที่ทำหน้าที่สร้างกลูโคสในร่างกาย แล้วปล่อยเข้าสู่กระแสเลือดเพื่อนำไปใช้เป็นพลังงานต่อไป

ดังนั้น น้ำตาลในเลือดจึงมาจาก 2 ทาง คือจากภายนอกที่รับประทานเข้าไป และจากภายในร่างกายที่ตับเป็นผู้สร้างขึ้นมา

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s